ابو القاسم سلطانى
217
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : پوست داراى آلكالوئيدهاى كوسپارين C 19 H 17 NO 3 ، كوسپارئين C 20 H 25 NO 2 Cuspareine ، گالىپين Galipine ، گاليپوئيدين Galipoidine 2 - 1 درصد اسانس و يك ماده تلخ به نام آنگوستورين Angusturine مىباشد . خواص و موارد مصرف درمانى : مقوى تلخ ، مقوى و محرك معده ، نيرودهنده ، محرك كبد و كيسه صفرا ، تببر و ضد اسپاسم مىباشد و از داخل در سوءهاضمه ، بىاشتهائى ، اسهال ، اسهال مزمن ، اسهال صفراوى و به عنوان كمك درمان در پارالزى مصرف مىشود . موارد مصرف ديگر : صنايع غذائى و نوشابهها اشكال داروئى و مقادير خوراك : گرد پوست 5 / 0 تا 1 گرم ، دمكرده 30 در هزار با دوز بالا مسهل و قىآور مىباشد . Code - 2512 بلسكى Galium aparine L . گياهى است علفى ، يك ساله ، ساقه نرم ، چهارگوش به ارتفاع تا 150 سانتيمتر از خانواده Rubiacieae . ساقه در زوايا داراى پرزهاى قلاب مانند است كه به وسيله آنها خود را به گياهان و درختان مجاور چسبانده و بالا مىرود . برگها باريك ، بيضوى ، نوكتيز ، خاردار به درازاى 30 ميليمتر به صورت گروههاى 9 - 6 تائى در محور ساقه قرار دارد . گل كوچك ، سفيدرنگ ، ميوه سبز متمايل به بنفش و از دو قسمت كروى كنار هم تشكيل شده و داراى پرزهاى سختى است كه به لباس و پشم حيوانات چسبيده و توسط آنها به نقاط دور برده شده و موجب گسترش گياه مىگردد . ريشه ريزوم مانند و خزنده است . گياه بومى اروپا مىباشد و در بيشهها ، باغها ، پرچينها و جادههاى مرطوب ، لبه پرتگاهها و زمينهاى مزروعى قسمتهائى از آسيا ، استراليا و شمال امريكا ، جنوب شرقى ايران ، بلوچستان همراه با ساير علفهاى هرز بطور وحشى وجود دارد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : نام جنس گياه از Gala به معنى " شير " گرفته شده است چه از گل گياه به عنوان مايه پنير جهت انعقاد شير و تبديل آن به پنير استفاده مىشده است . يونانىها و رومىها آن را Aparine مىناميدهاند كه اصطفن آن را به افارينى معرب نموده است . قدما درباره گياه مىنويسند :